Smalle, overvolle stoepen, openbare gebouwen zonder lift, ingewikkelde brieven van de gemeente, reizen met een omweg: Amsterdam is niet toegankelijk voor iedereen. Als onze stad niet toegankelijk is voor iedere Amsterdammer, is zij ook niet vrij. Voor BIJ1 is duidelijk dat de stad zich moet aanpassen aan haar inwoners, niet omgekeerd. Een radicaal gelijkwaardige stad is toegankelijk voor iedereen.
Moslimvrouwen wordt opgelegd wat zij wel of niet mogen dragen, mensen die een abortus willen worden regelmatig bedreigd bij de kliniek, en neurodivergente kinderen moeten nog steeds schadelijke therapievormen ondergaan. Voor BIJ1 is dit onacceptabel. In onze stad dient het individuele recht op zelfbeschikking altijd beschermd en nageleefd te worden. Je hebt het recht je te kleden zoals jij wilt, lief te hebben wie jij wilt, je uit te drukken zoals jij wilt, te geloven waarin jij wilt en te gaan en staan waar jij wilt. Dit betekent ook dat je het recht hebt op juiste informatie over zaken die gaan over jouw leven en lichaam, zodat je verantwoordelijke keuzes kunt maken.
Om ervoor te zorgen dat Amsterdam zich aanpast aan haar bewoners en jou de beschikking geeft over jouw lichaam, stelt Amsterdam BIJ1 het volgende voor:
- Ervaringsdeskundigen aan zet. Bij elk toegankelijkheidsbeleid betrekken we mensen met beperkingen vanaf het begin. Alleen zo leren we welke obstakels écht spelen. Hun mening is leidend – zij krijgen vetorecht op onveilige of ontoegankelijke plannen.
- Toegankelijke openbare ruimte en gebouwen. Elke nieuwe weg, plein of parkaanleg voldoet standaard aan toegankelijkheidsnormen (loopranden, geleidelijnen, brede oversteken). Alle stadsvernieuwing wordt getoetst aan het VN-Verdrag Handicap. Bestaande obstakels in de openbare ruimte worden snel aangepakt (drempels, krappe stoepen, foutgeplaatste fietsenrekken). Daarbij wordt het Handboek Toegankelijkheid standaard gehanteerd. Ook alle gemeentelijke gebouwen – van stadskantoren tot bibliotheken – moeten (na)toegankelijk gemaakt zijn met liften, hellingen en geschikte infozuilen.
- Openbare toiletten. Amsterdam had in 2020 56 openbare toiletten, waarvan 50 geschikt voor rolstoelgebruik[2]. Dat is veel te weinig. BIJ1 wil dat ál onze stadstoiletten (zowel nieuwe als bestaande) gratis, genderneutraal en rolstoeltoegankelijk zijn. Elk nieuw toilet krijgt expliciete genderneutrale voorzieningen. Ook plaatst de stad waar nodig extra liften of platformen bij toiletten zodat iedereen er zelfstandig terecht kan.
- Drinkwatertappunten. Amsterdam heeft meer dan 500 openbare drinkwatertappunten. Nu zijn niet al deze ‘tappertjes’ rolstoelvriendelijk te gebruiken. We eisen dat er op korte termijn minstens 100 tappunten worden aangepast zodat iedereen er met kruk of rolstoel bij kan. Daarna worden alle nieuwe tappunten volgens de strengste toegankelijkheidsnormen (conform VN-Verdrag Handicap) gebouwd.
- Duidelijke gemeentelijke communicatie. Alle geschreven communicatie van de gemeente (brieven, websites, formulieren) wordt standaard op taalniveau B1 geschreven en in een groter, leesbaar lettertype aangeboden. BIJ1 wil dat belangrijke documenten ook beschikbaar komen in gesproken en in braille-versies.
- Toegankelijk openbaar vervoer versneld. Wij eisen dat alle haltes voor 2030 voldoen aan de CROW-normen voor toegankelijkheid. Ook onveilige tramtypes (zoals de huidige 15G) worden aangepast of vervangen door volledig toegankelijke nieuwe trams. De geplande afbouw van het Aangepast Openbaar Vervoer wordt direct stopgezet totdat het gewone OV écht toegankelijk is. Tot die tijd blijft extra AOV onbeperkt, gratis en stipt beschikbaar. Pas bij 100% toegankelijkheid van bussen, trams, metro en haltes mag de stad overgaan op alternatieven zoals een eigen MaaS, mits volledig in publieke handen. Zie ook ons hoofdstuk Verkeer en vervoer.
- Voetgangersruimte veilig houden. Voetpaden, trottoirs en nieuwe speelpleinen worden vrijgehouden van obstakels. Fietsparkeerplekken, reclameborden of terrasuitstallingen staan niet langer op de route van voetgangers. De Ruimte-voor-de-Voetganger-standaarden (vb. minimum voetpadbreedtes) worden vóór 2025 overal doorgevoerd.
- Verkeerslichten voor iedereen. Minstens de helft van alle stoplichten wordt ingesteld op een lagere oversteeksnelheid (zogenaamde langzamere voetgangersfunctie). Bovendien krijgt iedereen geluids- en tactiele signalen bij oversteekplaatsen: per halte komen geluidssignalen en geleidelijnen voor slechtzienden. De stad verwijdert ook blinde geleidelijnen niet tijdens wegwerkzaamheden. Deze verbeteringen verkleinen de risico’s voor kwetsbare groepen.
- Lussen voor slechthorenden. In alle stadskantoren, wijkcentra en grote loketten wordt het aantal ringleidingen voor slechthorenden uitgebreid. Ook komen extra (minimaal twee per balie) geluidsarm loketruimtes zodat slechthorenden makkelijk mee kunnen luisteren. De toegankelijkheidscontrole bevestigt dat nieuwe loketten standaard voorzien zijn van een ringleiding.
- Sunflower Lanyard-actie. Er start een campagne rond de Sunflower Lanyard (signalering voor onzichtbare beperkingen). In alle openbaar toegankelijke gebouwen (muziekpodia, station, bibliotheken etc.) komt heldere informatie over dit vignet. Daarmee weet iedereen dat we onzichtbare beperkingen serieus nemen en extra hulp vanzelfsprekend is.
- Prikkelvrije winkeluren. In overleg met grote supermarktketens in Amsterdam komen er wekelijks of maandelijks prikkelarme openingsuren: rustige momenten voor mensen met autisme of sensorische gevoeligheid om boodschappen te doen zonder overprikkeling. De gemeente faciliteert en promoot deze speciale uren.
- Zorgvuldige terrasvergunningen. Bij de toekenning van horeca- en terrasvergunningen bewaken we dat de lokale toegankelijkheid en veiligheid niet worden aangetast. Het criterium is dat de stoep en looppaden van buurtgenoten vrij blijven, ook als een terras wordt vergroot.
- Meldpunt validisme. Het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam maakt speciale opties mogelijk voor meldingen van validisme (discriminatie op grond van beperkingen). Tegelijk ondersteunt de gemeente samen met het meldpunt een onafhankelijk onderzoek naar (bejegening van) mensen met beperkingen, bijvoorbeeld bij WMO, jeugdzorg en bijstand. Dit vergroot de zichtbaarheid van ervaringen en knelpunten van Amsterdammers met een handicap.
- LHBTIQ+ sport en vrije ruimtes. De gemeente stimuleert meer sport- en beweegaanbod voor LHBTIQ+-groepen. Er komen subsidies en ondersteuning voor nieuwe sportclubs die expliciet openstaan voor trans- en non-binaire Amsterdammers. Alle gesubsidieerde sportclubs verplichten we om een stevig antidiscriminatie- en klachtenbeleid te voeren, in lijn met de NOC*NSF-richtlijn gender- en seksediversiteit. Sportaccommodaties zijn verplicht te voorzien in genderneutrale kleedruimtes, zodat trans en non-binaire sporters zich veilig kunnen omkleden.
Jouw lichaam is van jou
- Veilige toegang tot abortuszorg. Demonstraties bij abortusklinieken worden actief tegengegaan. De politie en veiligheidsdiensten handhaven dat vrouwen ongehinderd naar de kliniek kunnen gaan. Amsterdam bouwt direct (via 112) een snelle communicatielijn tussen klinieken en politie. De GGD en volksgezondheid zetten in op volledige keuzevrijheid: er komt informatie in meerdere talen over hoe en waar abortus kan plaatsvinden.
- Noodfonds voor ongedocumenteerden. De gemeenteraad heeft een motie aangenomen om een noodfonds voor abortuszorg bij ongedocumenteerden te onderzoeken. Amsterdam erkent dat abortuszorg een fundamenteel recht is dat niet van verblijfsstatus mag afhangen. Met zo’n gemeentelijk fonds kunnen zorgverleners kosten rechtstreeks bij de stad declareren, zodat migranten zonder papieren geen drempel meer ondervinden[4]. BIJ1 zet zich in om dit fonds snel te realiseren.
- Lijst professionele zorgverleners. We streven ernaar dat GGD Amsterdam en lokale zorgnetwerken toegang bieden tot een overzicht van artsen en klinieken die gegarandeerd meewerken aan abortus of vrijwillige euthanasie, zonder morele belemmeringen. Deze zogenaamde ‘wilsartsen’-lijst (in overleg met NVVE en Dokters van de Wereld) helpt zorgverleners en patiënten de juiste hulp te vinden. Op de gemeentewebsite staat bovendien een heldere beschrijving van het proces rond abortus en levenseinde-zorg.
- ABA/DTT blijft uitgefaseerd. Sinds 2025 worden ABA- en DTT-behandelingen in Amsterdam niet meer vergoed, omdat deze gedragstherapieën gericht zijn op het aanpassen of onderdrukken van autistisch gedrag in plaats van het ondersteunen van het kind. BIJ1 ziet erop toe dat deze stopzetting blijvend wordt gewaarborgd en dat er géén terugkeer komt van dit soort therapieën.
- De gemeente Amsterdam gaat actief door met het niet-handhaven van het gedeeltelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding (in de volksmond ‘het boerkaverbod’ genoemd) om het recht op zelfbeschikking van moslimvrouwen te waarborgen.
- Vrije keuze in feestdagen: binnen de gemeente en haar instanties krijgen medewerkers volledige keuzevrijheid met betrekking tot het opnemen van vrije dagen op basis van religieuze overtuiging.
- BIJ1 wil de keuze voor eeuwige grafrust uitbreiden: waar mogelijk komt nog op twee extra begraafplaatsen de mogelijkheid voor eeuwige grafrust, zodat er in totaal vier locaties zijn. Ook publiceert de gemeente expliciete informatie over deze optie, zodat nabestaanden er tijdig van weten.
- De gemeente erkent ook moderne gezinssamenstellingen. Zo pleiten we voor uitbreiding van de ‘kinderkenning’ (ouderschaps- of voogdijerkenning) voor meerdere personen per geboorte, buiten de vaste kaders van huwelijk of geregistreerd partnerschap. Amsterdam ondersteunt internationale ontwikkelingen op dit gebied en verkent lokale mogelijkheden om recht te doen aan diverse gezinsvormen.
- De gemeente Amsterdam spreekt zich uit tegen het herinvoeren van de actieve dienstplicht, en richt een Rechtswinkel op die jongeren die dienst willen weigeren juridische hulp en bijstand kan leveren.
Ga terug naar het programma overzicht | Ga door naar Verkeer en vervoer