Onderwijs en kansengelijkheid

Dekoloniseer het Nederlanse onderwijs

Het huidige onderwijssysteem werkt ongelijkheid in de hand en moet daarom grondig worden herzien. Al decennialang blijkt uit onderzoek dat afkomst en inkomen van opvoeders bepalend zijn voor het schoolsucces, de studie en de loopbaan van scholieren. Leerlingen met een ‘niet-westerse migratieachtergrond’ en leerlingen uit een sociaaleconomisch kwetsbaar milieu, hebben structureel te maken met slecht onderwijs, achterstelling en discriminatie op school en de stageplek, lage verwachtingen en onderadvisering.

Het slavernijverleden, kolonialisme, wit privilege en migratieverleden werken door in het leven van kinderen, net als klassisisme, en zorgen ervoor dat talenten van kinderen al van kleins af aan onderschat kunnen worden en hun talenten niet erkend: het gezin en de buurt waar je wieg staat zijn bepalend voor de kansen en de waardering die je krijgt. Het gentrificatiebeleid en de daarbij behorende witte vlucht van witte theoretisch opgeleide Amsterdammers werken het voortbestaan van gesegregeerde witte en zwarte scholen in de hand.

Op dit moment zet het Amsterdamse college zich vooral in voor het wegwerken van achterstanden en het corrigeren van onderadvisering. Maar achteraf ingrijpen is niet genoeg: wij willen het niet kunnen ontwikkelen van talenten bij de wortel aanpakken. Wij bestrijden onderadvisering en de effecten van racisme, klassisme en validisme op de levens van onze kinderen en jongeren.

Voor ons staat dan ook voorop: radicaal gelijke kansen komen voort uit ongelijke investeringen in de scholen en scholieren. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om in onze stad een gezond en veilig leerklimaat voor álle kinderen te creëren en een veilige werkomgeving voor onderwijsprofessionals. Zij moeten hun talenten kunnen ontwikkelen en zich welkom voelen, ongeacht hun huidskleur, gender, neurodivergentie, godsdienst of sociale klasse.

BIJ1 staat achter onze leraren. Leraren zijn bepalend voor de toekomst en wereldbeleving van onze kinderen. In Amsterdam is er echter een groot tekort aan leraren en veel leraren zijn structureel overwerkt. De scholen die daar het meeste last van hebben zijn ook de scholen met de kwetsbaarste leerlingen in de kwetsbaarste wijken. Leraren stimuleren om juist daar aan de slag te gaan, eerlijk te belonen, goede secundaire voorwaarden en concrete ondersteuning bieden, moet dan ook een topprioriteit van de gemeente zijn.

Met het volgende beleid pakt Amsterdam het probleem bij de wortel aan:

Antidiscriminatie- en diversiteitsbeleid in het onderwijs:

• De gemeente stelt een onderzoek in naar institutioneel racisme, discriminatie en achterstelling van leerlingen, leraren, onderwijspersoneel en bestuurders bij onderwijsinstellingen in Amsterdam
• De gemeente stelt een antidiscriminatie- en inclusiebeleid op voor het Amsterdamse onderwijs, in samenwerking met ervaringsdeskundigen, experts, leerlingen en onderwijsprofessioals uit de gemarginaliseerde groepen zelf.
• Elke onderwijsinstelling moet een inclusief integriteitsbeleid hebben met onderwerpen als veiligheid en uitsluitingsmechanismen. Hierbij staat ketensamenwerking centraal, met o.a. de anti-discriminatievoorzieningen, het College voor de Rechten van de Mens en de gemeenten.
• Elke onderwijsinstelling in onze gemeente krijgt een antidiscriminatie- en diversiteitscommissie die zorg draagt voor:
• een representatieve afspiegeling van de samenleving in alle onderwijs- en bestuurslagen middels quota en het stimuleren van roulatie binnen en tussen onderwijsinstellingen;
• educatie voor onderwijspersoneel rondom de doorwerking van het slavernijverleden en kolonialisme, privileges, achterstelling en discriminatie, classisme, seksisme en validisme;
• het betrekken van leerlingen en studenten bij de besluitvorming van hun eigen instelling;
• inclusief lesmateriaal: lesmateriaal mag geen koloniale taal en stereotyperingen bevatten en geen discriminatie of racisme (re)produceren. Er is ruimte voor verschillende perspectieven en eurocentrisme wordt vermeden. Het Nederlandse slavernijverleden en koloniale geschiedenis en de doorwerking daarvan, maar ook het verzet daartegen krijgen een structurele plek in het curriculum;
• aandacht voor herdenkingen en feestdagen van de verschillende groepen in de Amsterdamse samenleving.
• De gemeente betrekt alle scholen actief bij de herdenkingen en vieringen rondom 1 juli (Keti Koti, Emancipation Day, Dia di Abolishon), 4 en 5 mei (Nationale Dodenherdenking en Bevrijdingsdag), 15 maart (Internationale Dag tegen Islamofobie), 21 maart (Internationale Dag tegen Racisme), en 17 mei (Internationale Dag tegen Homo-, Bi-, Trans- en Interseksefobie (IDAHOT)).
• Onderwijsinstellingen worden actief benaderd om het Amsterdams akkoord voor multicultureel en maatschappelijk betrokken (hoger) onderwijs te ondertekenen en daarnaar te handelen.

Pak onjuiste schooladviezen, discriminatie en segregatie aan

• De gemeente bepleit bij schoolbesturen een onderwijscontract tussen (voor)school, opvoeders en kinderen (als zij al kunnen mee tekenen). In dat contract worden rechten en plichten van beide partijen vastgelegd.
• De gemeente biedt via een onafhankelijk instituut een bindende second opinion voor schooladviezen, en een klachtenloket voor structurele achterstelling, racisme en discriminatie in het onderwijs.
• De thuissituatie mag geen rol meer spelen bij het schooladvies; de motie van BIJ1 die is aangenomen in 2020 moet worden gehandhaafd, en wij dringen dan ook aan op strengere inspecties.
• Ouders worden vanaf groep 4 actiever betrokken en geïnformeerd over de ontwikkeling van hun kind en wat dat betekent binnen het Nederlandse en Amsterdamse schoolsysteem. Dit geschiedt ook in andere talen. De nadruk ligt daarbij op de beste aansluiting bij de individuele talenten van het kind.
• Testen op hoogbegaafdheid, autisme spectrum stoornissen (ASS) en neurodivergentie worden toegankelijk en betaalbaar voor iedereen.
• De gemeente schaft de ouderbijdrage af om sociale uitsluiting te voorkomen. Financieel krachtige ouders of anderen die willen bijdragen aan scholen, doen dat aan een centraal gemeentelijk fonds.
• Alle scholen in Amsterdam doen mee aan het stedelijke aanmeldsysteem voor het basis- en voortgezet onderwijs, waarbij selecteren in plaats van loten niet wordt toegestaan. Daarnaast worden voorrangsregelingen op middelbare scholen voor gezinsleden en/of het hebben van een bepaalde vooropleiding afgeschaft.
• In plaats van open dagen voor het Voortgezet Onderwijs wordt de informatie over de verschillende scholen op alle basisscholen op dezelfde manier aangeboden (gecentraliseerd door de gemeente): op een toegankelijke manier en in meerdere talen.
• Gratis openbaar vervoer voor scholieren op het voortgezet onderwijs en het mbo. Afstand en bereikbaarheid mogen geen belemmering vormen voor de keuze voor een school.

Gelijke kansen vragen om ongelijk investeren

• Gemeentelijk beleid om achterstanden tegen te gaan wordt versterkt en meetbaar gemaakt. Dit beleid en het gelijkekansenbeleid worden onderdeel van de masterplannen voor de ‘ontwikkelbuurten’. Leraren die woonachtig en werkzaam zijn in die buurten en/of stadsdelen worden hier actief bij betrokken.
• De instroom van vluchtelingenkinderen die soms jarenlang niet naar school zijn geweest vergt extra aandacht en inspanning van leerkrachten en scholen. Deze instroom moet daarom verspreid worden over de stad, in plaats van alleen in Nieuw-West, Zuidoost en Noord.
• De subsidie Kansenaanpak voortgezet onderwijs (of beter gezegd: Talenten aanpak voortgezet onderwijs) wordt verlengd en uitgebreid.
• De voorschool, die nu alleen wordt vergoed voor kinderen met een taalindicatie, wordt gratis voor álle kinderen.
• We zorgen voor meer plekken in de hele stad met toegang tot gratis huiswerkbegeleiding, bijles en coaching.
• Kennisdeling op het gebied van gelijke kansen tussen scholen wordt actief ondersteund en gefaciliteerd door de gemeente.
• Resultaten van subsidies moeten duidelijk aantonen dat ze bijdragen aan het ontwikkelen van talenten van kinderen en jongeren.
• Er komt een actieve aanpak van stage-discriminatie. De gemeente straft bedrijven voor stagediscriminatie met subsidie- en opdrachtstop, en beloont bedrijven die een positieve bijdrage leveren. Scholen garanderen veilige stageplekken voor hun leerlingen.
• De gemeente stimuleert lokale ondernemers uit de eigen gemeenschappen om leerbedrijf te worden.

Gelijkwaardig en toegankelijk onderwijs

• De gemeente zorgt voor een veilige leeromgeving voor alle kinderen, of zij nu op een openbare, religieuze of bijzondere school zitten. Islamitisch onderwijs krijgt daarbij dezelfde ondersteuning en bescherming als andere soorten onderwijs en de gemeente gaat stigmatisering tegen.
• Er wordt vanuit de gemeente (financiële) steun en begeleiding aangeboden om LHBTQ+-acceptatie te verbeteren, het pesten van LHBTIQ+-jeugd aan te pakken en meer te letten op huiselijk geweld bij deze jongeren.
• Er komen programma’s voor de bestrijding van gender gerelateerd geweld en gewelddadige mannelijkheid. Meisjes moeten zich op school kunnen uiten en ontwikkelen zoals zij willen, zonder dat zij seksueel geweld, uitbuiting of online intimidatie mee hoeven te maken.
• Meertaligheid is een kracht en wordt actief gestimuleerd en ingezet bij het onderwijs; ook consultatiebureaus en (school)bibliotheken ondersteunen dit middels bijvoorbeeld de collecties en voorleesmiddagen.
• Amsterdam maakt werk van inclusie van kinderen met een beperking. Het Samen naar School-klas initiatief van Stichting het Gehandicapte Kind wordt uitgebreid met een speciale onderwijs- of zorgbehoefte met structurele steun.
• Scholen worden fysiek én inhoudelijk toegankelijk voor leerlingen met een beperking of neurodivergentie. De gemeente voorziet in het nodige vervoer en benodigde extra zorg.
• Inspectie van het onderwijs let beter op voorzieningen voor studenten met beperkingen. Scholen mogen benodigde aanpassingen niet weigeren.
• Iedere school krijgt een psycholoog voor mentale ondersteuning. Psychologen met kennis van ontwikkelingstrauma hebben daarbij de voorkeur.
• Bibliotheken komen vaker op scholen om laaggeletterdheid tegen te gaan.
• De gemeente versterkt ondersteuning via de partners van het Amsterdams Taalakkoord voor de 150.000 laaggeletterde Amsterdammers in alle buurten.
• De gemeente weert samenwerkingen tussen onderwijsinstellingen en het Ministerie van Defensie, met het doel om campus-rekruteren en dergelijke praktijken gericht op de militarisering van het onderwijs onmogelijk te maken.

Sta achter onze leraren

• Positieve beeldvorming en stages in ‘ontwikkelbuurten’ worden gestimuleerd.
• Extra subsidie en bonussen voor leraren op scholen met lerarentekorten.
• Begeleiding voor zij-instromers wordt verbeterd, ook door samenwerking tussen scholen en de opleidingsinstituten voor zij-instromers.
• Gemeente helpt scholen met administratie en ICT-taken zodat de school en de leraren meer tijd krijgen voor hun hoofdtaak: het onderwijs.
• De gemeente gaat door met het ondersteunen van leraren en ander schoolpersoneel bij het vinden van een woning, door een gedeelte van de sociale huurwoningen voor onderwijspersoneel te bewaren.
• BIJ1 steunt PO in actie en overige stakingen in het onderwijs. Wij roepen de gemeente, andere politieke partijen en lokale maatschappelijke organisaties op om dit ook te doen.

Ga terug naar het programma overzicht | Ga door naar Kunst en cultuur