Werk en inkomen

Eerlijk werk, eerlijke stad

Amsterdam is gebouwd door werkende mensen: door zorgenden, makers, schoonmakers, bouwers, bezorgers en sekswerkers. Toch is waardigheid voor velen nog geen werkelijkheid. Waar andere partijen praten over zekerheid en duurzaamheid, vecht BIJ1 voor macht, zeggenschap en bestaanszekerheid van onderop. Wij geloven niet in een economie die mensen moet “meenemen”, maar in een stad die mensen zelf dragen.

Werk is geen gunst van werkgevers, maar een recht van Amsterdammers. Een eerlijke beloning, veilige werkplek en rust in je leven zijn de basis van menselijke waardigheid. Daarom bouwen we aan een emancipatie-economie: een Amsterdam waarin de mensen die de stad draaiende houden, ook bepalen hoe zij dat doen samen, solidair en vrij van uitbuiting.

Lonen en koopkracht

Werk moet weer lonen in Amsterdam. Ondanks een landelijke verhoging van het minimumloon in 2023 is het leven in onze stad zo duur dat veel werkenden moeite hebben rond te komen. In 2024 leefde 6,6% van de Amsterdammers onder de armoedegrens, ruim het dubbele van het landelijk gemiddelde. Opvallend is dat inmiddels meer dan de helft van deze mensen een baan heeft; ze verdienen simpelweg te weinig voor een waardig bestaan. Dit is onacceptabel in een welvarende stad. De flexibilisering van de arbeidsmarkt is doorgeslagen. Amsterdam kent een hoog aandeel flexwerkers, oproepkrachten en schijnzelfstandigen, vaak geconcentreerd in sectoren als de horeca, logistiek en platformeconomie. In het eerste kwartaal van 2024 had landelijk 28% van de werkenden een flexibel contract, dit percentage is de afgelopen jaren iets gedaald door krapte op de arbeidsmarkt, maar de onzekerheid blijft groot. Duizenden Amsterdammers hoppen van contract naar contract, zonder zekerheid over hun toekomst. Met onzekere contracten op je werk én voor je woning kun je geen bestaan opbouwen. Daarom kiest Amsterdam voor een lokale arbeidsmarkt die zekerheid biedt.

Amsterdam hanteert een leefbaar loon van minimaal €19 per uur, zonder jeugdloon en gekoppeld aan de lokale kosten van levensonderhoud. Deze norm geldt voor de gemeente zelf, haar opdrachten, deelnemingen en subsidies. Bedrijven en instellingen die met de gemeente samenwerken moeten dit loon betalen. Waar het landelijke minimum hoger wordt, volgt Amsterdam automatisch. Zo maken we van Amsterdam een leefbaarloonstad waar werk waardigheid betekent.
Amsterdam breidt het armoedebeleid uit om werkende gezinnen te ondersteunen. Zo is de inkomensgrens voor gemeentelijke kindregelingen recent verhoogd van 130% naar 150% van het sociaal minimum. Dit soort maatregelen vangen de ergste nood op, maar benadrukken ook dat het landelijke sociaal minimum volstrekt ontoereikend is.
Discriminatie op basis van leeftijd in salarissen wordt niet getolereerd. In Amsterdam krijgen stagiairs bij de gemeente nu nog een vergoeding die meegroeit met leeftijd (gelijk aan jeugdloon) FNV Young & United heeft dit aangemerkt als indirecte leeftijdsdiscriminatie. Wij schaffen dit af: gelijke stagevergoeding voor gelijk werk, ongeacht leeftijd. Bovendien steunen we de landelijke campagne “Weg met het jeugdloon” van FNV Young & United: 18-jarige werknemers moeten hetzelfde minimumloon krijgen als volwassenen. In onze gemeentelijke organisatie en gesubsidieerde banen voeren we dat principe per direct door.
Samen met vakbonden en organisaties ontwikkelen we een stedelijk actieplan tegen de “werkende armen”. Bijvoorbeeld: een gemeentelijk fonds dat werknemers in cruciale sectoren met lage lonen (zoals schoonmaak, zorg, horeca) een aanvullende tegemoetkoming biedt om rond te komen, totdat hun werkgevers of het Rijk de lonen verhogen. Ook zetten we in op ontzorging van werkenden met lage inkomens, via automatische kwijtschelding van gemeentelijke lasten, gratis openbaar vervoer voor minimumloners, en uitbreiding van voedselbank- en maaltijdinitiatieven.
De gemeente geeft het goede voorbeeld door waar mogelijk mensen in vaste dienst te nemen in plaats van tijdelijke of externe inhuur. Ook dringen we bij het lokale bedrijfsleven aan op toepassing van de nieuwe Wet “Zekerheid voor Flex” die oproep- en uitzendkrachten meer rechten gaat geven. Amsterdam gaat intensief voorlichten over deze wet en erop toezien dat werkgevers niet tussen wal en schip glippen.
We pakken platformbedrijven die met schijnzelfstandigheid werken aan. Platformbedrijven zoals Thuisbezorgd die in Amsterdam opereren worden aangesproken op hun verantwoordelijkheden als werkgevers. De gemeente onderzoekt juridische mogelijkheden om platforms die weigeren hun “contractors” fatsoenlijk te behandelen (bijv. geen verzekering, onderbetaald per taak) te weren of extra te belasten.
Er komt een gemeentelijk steunloket voor zelfstandigen met lage of wisselende inkomens. Hier krijgen zij toegang tot bijstand voor zelfstandigen (Bbz) zonder ingewikkelde bureaucratie, hulp bij omscholing als ze in loondienst willen, en collectiviteitskorting op verzekeringen via de gemeente.
We introduceren een “Fair Hospitality” keurmerk: horeca-ondernemingen die vaste contracten bieden, cao-lonen betalen en nulurencontracten uitfaseren, krijgen extra promotie (bijvoorbeeld via IAmsterdam) en waar mogelijk fiscale voordelen via de gemeentelijke heffingen.
Geen Amsterdammer mag op straat belanden door flexibel werk of huur. Daarom koppelen we arbeids- en woonbeleid: huisvestingsregels voor tijdelijke arbeidsmigranten worden aangescherpt (zie Arbeidsmigratie en Ongedocumenteerden), en we bestrijden huisuitzettingen van flexhuurders die hun baan verliezen. Bijvoorbeeld: als een uitzendkracht haar tijdelijke woning dreigt kwijt te raken bij baanverlies, zal de gemeente samen met BPW en woningcorporaties zorgen voor noodopvang of een alternatieve woonplek.

Bijstand en re-integratie

Bestaanszekerheid boven bureaucratie. Amsterdam kiest voor een menswaardige benadering van bijstandsgerechtigden, gebaseerd op vertrouwen in plaats van wantrouwen. Al sinds het Koersbesluit Re-integratie (2016) hanteert de gemeente de slogan “Mensen gaan boven regels”. Die koers wordt verder versterkt. Het aantal Amsterdamse huishoudens in de bijstand daalt de laatste jaren (van 10% van alle huishoudens in 2015 naar ~7,5% in 2023)l, mede dankzij economisch herstel en uitstroom naar AOW. In 2023 hadden circa 30.790 huishoudens een algemene bijstandsuitkering. Onze prioriteit is dat deze Amsterdammers waardig kunnen leven en volwaardig mee kunnen doen, of ze nu werk vinden of niet.

We schaffen de verplichte tegenprestatie officieel af, vrijwilligerswerk wordt vrijwillig. Professionele klantmanagers krijgen de ruimte om maatwerk te bieden en af te wijken van strikte regels als dat voor een cliënt beter is. Rechtvaardigheid gaat boven rechtlijnigheid.
We zetten de bijverdienpremie structureel voort: bijstandsgerechtigden mogen €250 per maand bijverdienen zonder korting op hun uitkering (het maximum dat de Participatiewet toestaat, of hoger indien landelijk uitgebreid).
Sancties zoals boetes en kortingen op de uitkering doen we in de ban. De nadruk verschuift van bestraffing naar begeleiding. Het uitgangspunt: vertrouwen in plaats van wantrouwen. Daarmee volgen we ook de aanbevelingen van de Bijstandsbond en cliëntenraden, evenals de lijn van het huidige college dat “de menselijke maat” centraal zet.
We schaffen de handhaving op de bijstand af. Het huidige handhavingssysteem werkt als een sleepnet: het raakt vooral (kwetsbare) mensen die hun envelop niet op tijd openen of niet bekend zijn met deze inlichtingenplicht.
We voeren de armoede- en schuldhulp verder op: bijstandsgerechtigden met schulden kunnen rekenen op snelle schuldregeling zodat schulden niet langer een belemmering vormen om werk te aanvaarden.
We stellen een onafhankelijk bijstandsombudsman in waar mensen klachten kwijt kunnen over behandeling door instanties, discriminerende bejegening of gebrek aan hulp.
We werken samen met ervaringsdeskundige netwerken om beleid bij te sturen. Zo zullen organisaties als Different Colors (die mensen in armoede bijstaan) en clientenraden structureel betrokken worden bij beleidsontwikkeling. Concrete afspraak: halfjaarlijkse bijeenkomsten tussen wethouder Werk & Inkomen en een panel van bijstandsgerechtigden uit alle stadsdelen, samengesteld via o.a. Different Colors, om te horen wat er speelt en welke gemeentelijke regels wringen. Hun input – bijvoorbeeld over menswaardige behandeling bij het loket – wordt direct vertaald in verbetering van de dienstverlening.

Arbeidsdiscriminatie en inclusie

Iedere Amsterdammer moet gelijke kansen hebben op werk en een veilige werkomgeving, ongeacht achtergrond, huidskleur, leeftijd, gender, handicap of seksuele oriëntatie. Helaas is discriminatie op de arbeidsmarkt nog wijdverspreid: het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam registreerde in 2022 maar liefst 781 gevallen van arbeidsmarktdiscriminatie in Amsterdam, het grootste aantal van alle discriminatie-terreinen. De gemeente heeft al een Aanpak Arbeidsmarktdiscriminatie opgezet met diverse pijlers (zoals preventie, meldingsbereidheid, en mystery guests). Wij scherpen deze aanpak verder aan en zorgen dat inclusie de norm wordt op de Amsterdamse arbeidsmarkt.

Amsterdam voert proactieve discriminatietests uit bij werkgevers en uitzendbureaus. Met anonieme mystery sollicitanten sporen we discriminatie op naam, leeftijd of achtergrond op. Bedrijven die betrapt worden – bijvoorbeeld omdat een sollicitant met “Nederlands klinkende” naam wél wordt uitgenodigd en iemand met Marokkaanse naam niet – krijgen een waarschuwing en bij herhaling een boete of uitsluiting van gemeentelijke samenwerking. We pleiten voor meer bevoegdheden voor de gemeentelijke antidiscriminatie-inspecteurs om direct op te treden.
We verbeteren het meldproces voor slachtoffers van arbeidsdiscriminatie. Slechts een fractie van de incidenten wordt nu gemeld. Via campagnes (in meerdere talen) roepen we mensen op om discriminatie te melden bij het Meldpunt Discriminatie of aangifte te doen. De gemeente houdt vinger aan de pols bij politie en OM zodat meldingen leiden tot daadwerkelijke opvolgingl.
We maken werk van inclusiviteit bij Amsterdamse werkgevers. Via het platform Amsterdam Divers & Inclusief krijgen bedrijven tools aangereikt om bias in hun HR-beleid te elimineren. We belonen inclusieve werkgevers bijvoorbeeld met een jaarlijkse “Amsterdam Inclusief Award” . Zulke bedrijven krijgen publieke erkenning én een streepje voor bij gemeentelijke aanbestedingen.
We maken ook werk van inclusiviteit bij de gemeente zelf: we voeren waar mogelijk anoniem solliciteren in bij gemeentelijke vacatures om vooroordelen uit te sluiten. Er komt een versneld programma om meer jongeren, mensen met een beperking en mensen met een migratieachtergrond op leidinggevende posities te krijgen binnen de gemeente (coaching en trainingsprogramma’s). Ook intern treden we op tegen discriminatie of pesterijen: er komt één duidelijk protocol en vertrouwenspersoon waar elke ambtenaar terechtkan bij ervaringen van racisme, seksisme of andere discriminatie op de werkvloer.
We treden krachtig op tegen bedrijven of instellingen die racistisch of seksueel wangedrag op de werkvloer laten voortwoekeren (bijv. een discotheek die structureel niet-diverse sollicitanten afwijst, of een bedrijf waar meldingen van seksuele intimidatie in de doofpot verdwijnen). We deinzen niet terug voor het publiek naam en toenaam bekendmaken van werkgevers die blijven discrimineren (na grondig onderzoek en waarschuwingen). Tegelijk faciliteren we anonieme slachtoffer- en klokkenluidersmeldingen, zodat werknemers zonder angst misstanden kunnen aankaarten. Ons motto: gelijke kansen, eerlijke behandeling – op elke Amsterdamse werkvloer.

Sekswerk: decriminalisatie en veiligheid

Amsterdam kent een lange, rijke traditie van sekswerk. De toenemende repressie schaadt de veiligheid van sekswerkers. BIJ1 maakt de veiligheid, rechten en behoeften van sekswerkers leidend in gesprekken over sekswerkbeleid: Amsterdam decriminaliseert sekswerk, staakt de plannen tot het sluiten van raambordelen op de Wallen en zet zich in voor nieuwe vergunde en vergunningsvrije werkplekken voor iedere sekswerker van 18 jaar. Ons beleid baseert zich op input van sekswerkcollectieven en -organisaties.

Er komt nieuw gemeentelijk sekswerkbeleid met goedkeuren van sekswerkers. Samen met sekswerkers ontwikkelen we, op basis van “Sekswerker Manifest: De toekomst van sekswerk in Amsterdam” nieuw sekswerkbeleid waarin we sekswerk decriminaliseren, thuissekswerk als beroep aan huis wordt gezien. Hiermee volgen we het coalitieakkoord dat de positie van sekswerkers als zelfstandige ondernemers.
Meer vergunde en vergunningsvrije werkplekken. Het huidig stadsbestuur wil werkplekken op de Wallen sluiten. Wij gaan daar niet mee akkoord. Sinds de opheffing van het bordeelverbod in 2000 zijn ruim 75% van de vergunde werkplekken verloren gegaan. Hier moet een einde aan komen. Sekswerkers moeten vrij zijn om de werkplek te kiezen die hen en hun veiligheid past. Het openen van nieuwe vergunde werkplekken moet makkelijker gemaakt worden, ook moeten sekswerkers kunnen kiezen voor een beroep aan huis of als gelijkwaardig zzp-collectief een werkruimte vergunningsvrij te kunnen inrichten.
We blijven ons verzetten tegen landelijke discriminerende wetgeving. We blijven ons verzetten tegen de sekswerkerdiscriminerende aspecten wetsvoorstellen zoals de Wet Gemeentelijk toezicht seksbedrijven (Wgts) en Wet regulering sekswerk (Wrs). Amsterdam zal geen bijzondere persoonsgegevens van sekswerkers registreren, verwerken of delen. Sekswerkers tussen de 18 en 21 jaar moeten (net als iedere sekswerker) altijd terecht kunnen bij collega’s, politie, vergunde werkplekken en zorg- en hulporganisaties en worden daarom niet geillegaliseerd.
Abeidsomstandigheden voorop. De bestuurlijke controles op vergunde seksbedrijven worden hoofdzakelijk ingezet om de arbeidsomstandigheden te waarborgen. De gemeente neemt als vergunningverstrekker verantwoordelijkheid wanneer een exploitant de arbeidsomstandigheden niet op orde heeft. Zonder dat dit het van een werkplek als gevolg heeft. Ook openen we een (digitale) sekswerkbalie waar sekswerkers terecht kunnen met klachten over hun exploitant of vragen over hun rechten als sekswerker in Amsterdam.
Sekswerkers moeten toegang hebben tot alle reguliere voorzieningen. Amsterdam werkt samen met banken en verzekeraars om de uitsluiting van sekswerkers tegen te gaan. We ondersteunen de lobby van sekswerkers richting banken en verzekeraars om financiële producten aan te bieden tegen reguliere prijzen (zodat zij niet geweigerd worden voor een hypotheek, verzekering of zakelijke rekening). Ook binnen de gemeente moeten sekswerkers makkelijk terecht kunnen. Alle ambtenaren en politieagenten die met sekswerkers en het thema sekswerk werken zullen een destigmatiserings-training volgen.
We blijven investeren in goede toegankelijke zorg en hulp voor alle sekswerkers. Het Amsterdam Centre for Sex Workers blijft (samen met de GGD) Soa-tests en andere zorg aanbieden aan alle sekswerkers. Daarnaast ondersteunen we organisaties die zicht richten op ongedocumenteerde en trans sekswerkers zoals Trans United Europe en HUSHU house.

Sekswerkers hebben het laatste woord. Beleid, voorzieningen en zorg voor sekswerkers dienen aan te sluiten op de behoeften en veiligheid van sekswerkers, daarom wordt er geïnvesteerd in goede evaluaties waarbij sekswerkers, klankbordgroepen én (lokale) sekswerkinitiatieven als het Prostitutie Informatie Centrum, Trans United Europe, SAVE, Papaya Kuir en de Sekswerk Alliantie Destigmatisering betrokken zijn.

Stageplekken en jongeren

Jongeren verdienen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt, te beginnen bij stageplaatsen en leerwerktrajecten. Helaas blijken veel stagiairs te worden uitgebuit als goedkope arbeidskracht: in 2024 kreeg landelijk 60% van de MBO-stagiairs geen enkele vergoeding, en veel stages bieden weinig leermogelijkheden. Amsterdam kan als studentenstad en werkgever het goede voorbeeld geven en misstanden aanpakken, in samenwerking met jongerenorganisaties als FNV Young & United en leerlingenorganisaties.

Wij voeren een gemeentelijke stagecode in die bepaalt dat alle stages binnen de gemeentelijke organisatie en bij gesubsidieerde instellingen minimaal €500 per maand (voor fulltime) vergoeden. Dit ligt ruim boven het huidige landelijke gemiddelde van €250 in MBO. We volgen hiermee de cao Gemeenten die zegt dat stagiairs een passende onkostenvergoeding krijgen, zonder onderscheid naar opleidingsniveau.
We introduceren het Stagepact Amsterdam in navolging van het Stagepact MBO 2023–2027. Bedrijven die tekenen beloven o.a. een vergoeding van tenminste €400 p/m, begeleiding door een praktijkopleider, en geen productieve arbeid zonder begeleiding. We publiceren jaarlijks een lijst van ondertekenaars (de “goede stagegevers”) en een anonieme ranglijst van sectoren of bedrijven waar nog veel klachten over stages zijn, om transparantie te bieden.
We willen anonieme stage-sollicitatieprocedures bij grotere stagebedrijven in Amsterdam, en een meldpunt specifiek voor stagediscriminatie in samenwerking met MBO-scholen. In 2023 hebben MBO-studenten zélf voorgesteld om een laagdrempelige meldtool te ontwikkelen, we ondersteunen dat, zodat studenten direct bij de gemeente melding kunnen maken als ze denken dat discriminatie de reden is dat ze worden afgewezen. Die meldingen gebruiken we om gericht “mystery guest”-onderzoek te doen bij hardnekkige overtreders.
We introduceren het programma “Elk Talent een Kans” samen met onderwijs en bedrijfsleven. Hierin maken we plannen om extra stageplaatsen te scheppen, vooral in sectoren met tekorten (techniek, zorg, onderwijs). Bijvoorbeeld: een zorgalliantie in Amsterdam die extra stageplaatsen voor MBO-verpleegkundigen creëert met subsidie van de gemeente, in ruil voor baangaranties. Ook de gemeente zelf neemt meer stagiairs aan, juist in wijken met hogere jeugdwerkloosheid – via wijkgerichte stagevacatures en samenwerking met vmbo’s en MBO’s in Nieuw-West, Zuidoost en Noord.
We verruimen het Jongerenfonds zodat ook stagiairs onder 27 met een lage vergoeding een aanvullende toelage of OV-abonnement kunnen krijgen. Geen student mag een stage moeten afwijzen wegens geldgebrek. Dit hoort bij onze inzet voor gelijke kansen voor jongeren.

Arbeidsmigratie en ongedocumenteerden

Amsterdam is gebouwd op de bijdragen van arbeidsmigranten – van EU-werknemers in de bouw tot ongedocumenteerde huishoudelijke werksters. Toch worden deze arbeidsmigranten vaak geconfronteerd met uitbuiting, slechte huisvesting en rechteloosheid. Wij voeren een beleid van “Welkom, met rechten”: we waarderen de arbeid van migranten en zorgen voor menswaardige omstandigheden, terwijl we misstanden door malafide uitzendbureaus en werkgevers hard aanpakken.

We voeren per direct strengere kwaliteitseisen in voor panden waarin arbeidsmigranten verblijven (bv. minimale ruimte per persoon, hygiene-inspecties). Uitzendbureaus en werkgevers die huisvesting aanbieden, moeten een gemeentelijke vergunning hebben en worden regelmatig gecontroleerd. In lijn met de Roemer-aanbevelingen steunen we initiatieven voor onafhankelijke huisvestingsorganisaties zodat werknemers niet meer afhankelijk zijn van hun werkgever voor onderdak. Daarnaast ontwikkelt Amsterdam, samen met regiogemeenten, meer zelfstandige en betaalbare woonruimtes voor arbeidsmigranten die langer blijven. Bijvoorbeeld het realiseren van twee nieuwe woonhotels of tijdelijke containerwoningen specifiek bestemd voor EU-werknemers, beheerd door wooncorporaties, met sociale begeleiding in de buurt om integratie te bevorderen.
We richten een Regionaal Meldpunt Arbeidsuitbuiting op waar arbeidsmigranten (in het Engels/Polski/Română etc.) laagdrempelig klachten kunnen melden over onderbetaling, onveilige werkomstandigheden of misleiding. In samenwerking met de Inspectie SZW en vakbonden gaan we “foute” uitzendbureaus die in Amsterdam actief zijn, opsporen en openbaar maken. Lokaal gaan we een witte lijst hanteren: alleen uitzendbureaus met een keurmerk (SNF, SNA) mogen nog personeel leveren aan de gemeente of via het Werkgeversservicepunt. Daarnaast vergroten we de handhavingscapaciteit: er komen extra gemeentelijke inspecteurs die samen met de Arbeidsinspectie controles uitvoeren op bouwplaatsen, schoonmaaklocaties e.d. om te checken op onderbetaling of illegale tewerkstelling. We pakken misstanden aan door stevig in te grijpen: boetes, ontzegging van vergunningen en zo nodig strafrechtelijke vervolging van uitbuiters.
Amsterdam opent een fysiek Workers’ Info Point (WIN) – een loket waar recente arbeidsmigranten terechtkunnen voor alle vragen over werken en wonen in Nederland. Dit WIN-punt (opgezet in samenwerking met FairWork en het Juridisch Loket) helpt met inschrijving bij de gemeente (BRP), uitleg rechten (bijv. recht op minimumloon, huisvestingsnormen), en verwijst door bij problemen. We zorgen dat arbeidsmigranten zich vanaf dag één inschrijven in de Basisregistratie Personen, zodat ze niet onzichtbaar blijven. Voor EU-arbeiders die hier tijdelijk zijn maar later mogelijk blijven, vereenvoudigen we de overstap van RNI (registratie niet-ingezetenen) naar BRP. Geen spookburgers. Dit helpt ook om misstanden tegen te gaan: wie geregistreerd is heeft toegang tot zorg, kan huurtoeslag aanvragen, etc. en is minder afhankelijk van schimmige constructies.
In stadsdelen met relatief veel ongedocumenteerde bewoners (bijv. West en Nieuw-West) komen HUSHU-spreekuren waar mensen zonder papieren hulp krijgen bij arbeidsrechtsvragen, toegang tot medische zorg, etc. HUSHU House – geopend eind 2024 – is een belangrijk initiatief van de gemeente en community-organisaties om ongedocumenteerden een veilige plek te bieden. We zorgen dat zij hun arbeidsrechten kennen en durven op te komen tegen misstanden.
Arbeidsmigranten die zich willen vestigen in Amsterdam krijgen steun bij integratie. We organiseren taalcursussen en participatie-trajecten ook voor EU-burgers en niet-vergunninghouders (voor zover toegestaan). Vluchtelingenstatushouders krijgen intensieve begeleiding naar werk, maar ook EU-arbeidsmigranten kunnen gebruik maken van bijvoorbeeld gratis taalles tot niveau B1 en cursussen over werknemersrechten, zodat zij beter kunnen participeren.

Kortom, iedere werker in Amsterdam telt mee met of zonder paspoort. We omarmen de bijdragen van arbeidsmigranten en waarborgen hun rechten op fatsoenlijk werk, huisvesting en behandeling. Tegelijk sporen we misstanden keihard op en sluiten we de rangen met andere steden en landelijke overheid om uitbuiting van deze groep voorgoed uit te bannen.

Bestaanszekerheid en lokale initiatieven

Bestaanszekerheid betekent dat iedereen zeker is van het minimaal benodigde om menswaardig te kunnen leven voldoende inkomen, toegang tot huisvesting, zorg en onderwijs. In Amsterdam staat dit onder druk door stijgende kosten van levensonderhoud en een tekortschietend landelijk sociaal vangnet. Als BIJ1 nemen we onze verantwoordelijkheid om de gaten te dichten en samen met bewoners aan een rechtvaardig ecosysteem te bouwen waarin niemand door het ijs zakt. Ons beleid omtrent werk, inkomen, armoede en wonen is daarom integraal gericht op het vergroten van bestaanszekerheid.

We onderzoeken innovatieve ideeën zoals een “woonlastenfonds”: indien iemands woonlasten >40% van het inkomen bedragen, kan de gemeente tijdelijk bijspringen of bemiddelen voor huurverlaging. Ook blijven we pushen voor regulering van de woon-werk koppeling bij arbeidsmigranten (zie eerder). Kortom: zeker werk en zeker wonen moeten hand in hand gaan, want bestaanszekerheid is één geheel.
Bij uitblijven van landelijk beleid dat solidair is, zetten wij met kleine maar betekenisvolle stappen in Amsterdam door. Bijvoorbeeld: gratis schoollunches op alle basisscholen in aandachtswijken (zodat kinderen in armoede tenminste een gezonde maaltijd krijgen), en uitbreiding van het project “Eerst een schuldpauze, dan werk” – waarbij mensen met problematische schulden eerst een adempauze en saneringsaanbod krijgen, zodat ze vanuit rust weer stappen naar werk kunnen zetten.
We stimuleren coöperatieve initiatieven – van energiecoöperaties tot buurtbedrijven – die lokale werkgelegenheid creëren en opbrengsten terug laten vloeien naar de gemeenschap. We stellen een fonds in dat bewonersinitiatieven seed funding geeft. Denk aan een coöperatieve buurtsuper met betaalbare prijzen of een collectieve zorgdienst door wijkbewoners. Deze initiatieven creëren werk, eigenwaarde en lokale economische kracht, los van grote anonieme bedrijven. Wij bieden een regeling en een subsidie voor bedrijven die zich willen omzetten naar een werknemerscoöperatie of een andere democratische bedrijfsstructuur.
We zorgen voor meer beschutte werkplekken voor mensen met een arbeidsberperking en vullen de loonkostensubsidie aan tot 100%, zodat iedereen die kan en wil werken het minimumloon verdient ongeacht productiviteit. Ook dak- en thuislozen (waarvan een deel werk heeft maar geen woning, de zgn. “economisch daklozen”) krijgen een integrale aanpak: via Housing First en begeleiding naar werk.
We meten jaarlijks de ontwikkeling van de bestaanszekerheid met indicatoren als armoedecijfer, aantal werkende armen, woningnoodindex, etc., specifiek voor Amsterdam. Deze resultaten publiceren we toegankelijk. Daarnaast betrekken we grassroots-netwerken blijvend: actiegroepen als Bond Precaire Woonvormen (voor woonzekerheid), Horeca United (voor werkzekerheid in de horeca), Different Colors (voor inclusie van gemarginaliseerden) en FNV Young & United (voor jongeren) blijven we zien als partners. We geven concrete invulling aan samenwerking, bijvoorbeeld: een jaarlijks Bestaanszekerheid-forum waar deze groepen samen met ambtenaren en politici de voortgang bespreken en nieuwe voorstellen doen.

Amsterdam zet hiermee koers naar een stad waarin bestaanszekerheid de norm is. Een stad waar eenieder ongeacht afkomst, contractvorm of status zeker is van een dak boven het hoofd, genoeg te eten, en de kans om mee te doen. Waar de lonen eerlijk zijn, de lasten dragelijk, en de overheid aan jouw kant staat. Samen met onze bewoners en grassroots bewegingen maken we van deze visie werkelijkheid, stap voor stap, gedreven door rechtvaardigheid en solidariteit.

Ga terug naar het programma overzicht | Ga door naar Zorg en welzijn