Een veilige stad voor iedereen

BIJ1 staat voor een werkelijk veilige stad - een stad waar veiligheid niet wordt afgedwongen door repressie, maar ontstaat uit rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid en gemeenschapskracht. Terwijl andere linkse partijen blijven inzetten op méér politie en méér controle, kiest BIJ1 voor een fundamenteel andere koers. Als abolitionistische partij geloven wij dat echte veiligheid nooit voortkomt uit straffen en opsluiten, maar uit het wegnemen van de ongelijkheden die onveiligheid veroorzaken. Abolitionisme betekent voor ons: bouwen aan een samenleving waarin we niet langer afhankelijk zijn van repressieve systemen, maar waarin solidariteit, zorg en preventie centraal staan.

Wij plakken het stempel ‘crimineel’ niet op mensen van kleur, op mensen die in armoede leven, of op jongeren die juist steun nodig hebben. Onderzoek laat zien dat investeren in sterke gemeenschappen, toegankelijk onderwijs, goede zorg en echte bestaanszekerheid de meest effectieve manier is om veiligheid te vergroten - niet extra politiecapaciteit. Daarom kiezen wij voor investeren in mensen, niet in repressie.

Onze aanpak van gendergerelateerd geweld, en femicide in het bijzonder, begint bij de wortels: patriarchale mannelijkheid en toxische machtsstructuren die diep verankerd zijn in onze samenleving, ook binnen de politie en het rechtsapparaat. De veiligheid van vrouwen verbetert aanzienlijk wanneer zij economisch zelfstandig zijn en wanneer zij daadwerkelijk kunnen vluchten uit onveilige situaties. Door de wooncrisis is dat nu vaak onmogelijk. Daarom zetten wij in op meer opvanglocaties, toegankelijke ondersteuning en structurele financiële zekerheid voor vrouwen die willen ontkomen aan geweld.

Het geweld tegen queer personen – en tegen transgender mensen in het bijzonder – is een direct gevolg van dezelfde patriarchale structuren. BIJ1 investeert daarom in voorlichting en zichtbaarheid: op scholen, in campagnes rond momenten als Paarse Vrijdag, Pride, en de Week van de Lentekriebels. De Intersekse Voorlichtingsdag en de Internationale Dag voor Non-Binaire Mensen wordt ook actief gepromoot in Amsterdam. In het straatbeeld en in alle gemeentelijke communicatie maken we diversiteit, inclusie en representatie de norm.

Voor een stad die werkelijk veilig is voor iedereen, pakt BIJ1 structurele ongelijkheid aan, niet mensen. Amsterdam wordt veiliger wanneer we investeren in de kracht van onze gemeenschappen, in solidariteit en in een samenleving waarin niemand wordt achtergelaten.

Voor een veilig en rechtvaardig Amsterdam wil BIJ1 het volgende verzekeren:

Politie en boa’s

• De gemeente introduceert een meldpunt voor geweld en discriminatie door politie. Hier kunnen slachtoffers van geweld en discriminatie door politie hun verhaal doen en gesteund worden. Het meldpunt wordt georganiseerd als raad waar Amsterdammers advies mogen geven en klachten over de politie worden beoordeeld. De uitkomsten worden aan het gemeentelijk bestuur en de burgemeester gemeld. Ook worden er adviezen gegeven om machtsmisbruik, racisme, discriminatie en geweld binnen de Amsterdamse politie sterk terug te dringen. Hiermee heeft het meldpunt een controlerende rol en zet het de politie aan tot transparantie.
• De gemeente zet zich in voor de oprichting van een speciale afdeling binnen de politie die zich bezighoudt met discriminatie en haatmisdrijven.
• De gemeente zet zich via de burgemeester binnen de veiligheidsdriehoek in om etnisch profileren te stoppen. Om dit te bereiken is het gebruik van een draagbare camera en het invoeren van stopformulieren voor alle controles door politie noodzakelijk. Op een stopformulier voeren agenten in waarom ze iemand staande hebben gehouden.
• De gemeente gaat via de burgemeester en de veiligheidsdriehoek zorgen dat de politie duidelijke interne regels over manieren en taalgebruik opstelt. Het wordt dan voor de politie makkelijker om agenten te ontslaan bij racisme en gendergerelateerd geweld.
• Het gebruik van simpele ‘wijkprofielen’ door de politie wordt afgeschaft. Deze profielen vergroten bepaalde kenmerken van mensen uit en veroorzaken stigmatisering, en daarmee ook etnisch profileren en politiegeweld.
• Politiegeweld tegen mensen met onbegrepen gedrag moet worden gestopt. De gemeente dringt aan op meer aandacht voor de omgang met onbegrepen gedrag binnen de opleiding, scholing en training van de politie. Agenten leren psychiatrische en psychosociale problematiek en huiselijk geweld herkennen en hoe ze hiermee moeten omgaan. Hierbij moet gebruik worden gemaakt van ervaringsdeskundigen en moet er speciale aandacht zijn voor de Finse methode van Open Dialogue. Er wordt ook een proef uitgevoerd met Street Triage: bij meldingen over ‘verward gedrag’, huiselijk geweld en psychosociale problemen gaat er altijd een specialist in geestelijke gezondheidszorg mee met de politie.
• De gemeente zet zich in om elke politieagent te verplichten een bodycam te dragen die gedurende de hele diensttijd aan staat: dit levert meer bewijs tegen een misdrijf in de rechtbank en meer bewijs tegen de agent die een onschuldige burger mishandelt. De bodycams worden te allen tijde bekeken door een onafhankelijke onderzoeker naar het politieapparaat.
• De gemeente zet zich in om het gebruik van gevaarlijke arrestatietechnieken zoals de nekklem te stoppen.
• Wijkagenten moeten zichtbaar en benaderbaar zijn. Herkenbaarheid, door middel van een divers politiekorps, is hierbij erg belangrijk.
• De gemeente en politie moeten het recht op vreedzaam protest en demonstratie beschermen in plaats van beperken. Onrust of tegenreacties mogen geen reden voor een demonstratieverbod zijn.
• Mensen die een misstand openbaar maken, zoals klokkenluiders, worden bij de politie beschermd en krijgen alle ruimte om die misstanden aan te kaarten.
• De gemeente en politie maken geen gebruik van camera’s met gezichtsherkenning.
• De politie moet transparanter worden. In de gegevens over contacten tussen politie en bewoners moet ook staan wat de reden en uitkomst van het contact is, en of er verwondingen en overlijdensgevallen waren. Onderzoeken naar racisme en geweld door politie worden openbaar gemaakt.
• De bijzondere geweldsbevoegdheden van boa’s worden afgeschaft. De gemeente staat niet toe dat boa’s dienstwapens of stroomstootwapens dragen.

Gendergerelateerd geweld

In ons neoliberale systeem, dat gericht is op hyperindividualisme, wordt succes gemeten aan de hand van status, macht en bezit. Het recht van de sterkste geldt, waardoor er weinig ruimte is voor kwetsbaarheid en empathie. Dit leidt tot verharding en polarisatie in de maatschappij, wat niemand ten goede komt, vooral mannen niet. Emoties worden onderdrukt in de zoektocht naar succes, en toxische mannelijkheid wordt beloond.

Hierdoor zijn geweld en onveiligheid, van georganiseerde misdaad tot straatintimidatie, vaak verbonden met mannen. Tegelijkertijd voelen jongeren, inclusief jongens, zich steeds eenzamer en onveiliger. Ze ervaren dat men hen vooral als probleem ziet, wat leidt tot het vermijden van belangrijke gesprekken. Jongeren die naar sociale media vluchten, kunnen in gevaarlijke situaties terechtkomen door schadelijke algoritmes of ronselaars voor criminaliteit.

Om de jongens en mannen in onze samenleving te steunen, is emancipatie noodzakelijk. Dit houdt in dat scholen en buurten plekken moeten creëren waar jongens leren omgaan met hun emoties, relaties opbouwen, zich gewaardeerd voelen en hun mening kunnen delen. Ook is het belangrijk om hen bewust te maken van de impact van negatieve gedachten en gedragingen op henzelf en de maatschappij.

• De gemeente ontwikkelt een aanpak tegen gendergerelateerd geweld (waaronder ook seksuele intimidatie, shaming en exposing), waarbij wordt samengewerkt met alle maatschappelijke organisaties die op dit gebied belangrijk zijn. Hierbij is er speciale aandacht voor de rol van mannen als daders en de relatie met patriarchale mannelijkheid.
• Als onderdeel hiervan wordt een lesprogramma ontwikkeld en worden scholen aangemoedigd om hiermee aan de slag te gaan.
• Er komt een campagne om aangifte doen van gendergerelateerd geweld toegankelijker te maken. Om dit te bereiken is het belangrijk dat de politie slachtoffers serieus neemt. Binnen de veiligheidsdriehoek dringt de gemeente via de burgemeester hier op aan bij de politie.
• De gemeente gaat meer geld besteden aan het steunen van de zelforganisatie van vrouwen en organisaties die zich richten op het bestrijden van patriarchale mannelijkheid.
• Er wordt extra aandacht gegeven en geld besteed aan het opvangen en begeleiden van slachtoffers van huiselijk en gendergerelateerd geweld. Het aantal opvangplekken wordt verhoogd en het aantal verhuisbewegingen wordt verlaagd door een nieuwe opvanglocatie te openen volgens het alles-onder-één-dak-principe. De gemeente verbetert ook de doorstroom in de opvang door het urgentie-aantal te verhogen en extra sociale huurwoningen voor kwetsbare groepen te realiseren. Als het nodig is worden er ook sociale huurwoningen beschikbaar gesteld voor maatschappelijk werkers die zich bezighouden met huiselijk en gendergerelateerd geweld.

LHBTIQ+

• Er worden meerdere campagnes opgezet om de stijgende onveiligheid van LHBTIQ+’ers te bestrijden. Het programma wordt gemaakt en uitgevoerd in samenwerking met zelforganisaties van LHBTIQ+’ers.
• De gemeente biedt extra trainingen aan de politie en veiligheidspersoneel over LHBTIQ+-veiligheid. Hierbij is er speciale aandacht voor kwetsbare groepen zoals BIPOC en trans personen. De trainingen worden gegeven door zelforganisaties van LHBTIQ+’ers. Ook voert de veiligheidsdriehoek standaard overleg met LHBTIQ+-organisaties over de veiligheid van LHBTIQ+’ers in Amsterdam.
• De gemeente opent een speciale opvang voor dak- en thuisloze LHBTIQ+’ers. Deze opvang is ook toegankelijk voor LHBTIQ+’ers die door het gevaar van huiselijk geweld zich thuis niet meer veilig voelen. Het opzetten van deze opvang gebeurt in goede samenwerking met zelforganisaties van LHBTIQ+’ers.
• Mannenontmoetingsplaatsen (ook wel ‘cruisegebieden’ genoemd) in Amsterdam worden door de gemeente gezien als belangrijke centra van veiligheid en samenkomst voor queer inwoners. Er wordt in de ruimtelijke ordening duidelijk rekening gehouden met de gebieden.
• De gemeente gebruikt ‘regenboogtaal’ en spreekt inwoners genderneutraal aan, ook in persoonlijke post. Op formulieren van de gemeente wordt alleen gevraagd naar geslacht als dat van de wet moet. Foto’s van niet-heteroseksuele koppels en gezinnen en trans personen worden meegenomen in informatiemateriaal van de gemeente.

Bescherm demonstratierecht, bescherm activisten

• Amsterdam stopt met het plaatsen van activisten op namenlijsten van mogelijk “geradicaliseerde” mensen. Activisme en demonstreren worden niet gezien als radicalisatiefactor of veiligheidsprobleem. Activisten die op dergelijke lijsten zijn geplaatst krijgen publieke excuses en een schadevergoeding van de gemeente.
• BIJ1 wil onafhankelijk en structureel onderzoek naar middelengebruik binnen de politie. We nemen de signalen over middelengebruik zoals speed en cocaïne serieus. Van dit onderzoek komt een transparante rapportage aan de gemeenteraad en het publiek zodat er democratische controle is op onze handhaving.
• Er wordt meer prioriteit en urgentie gegeven aan de dreiging van extreemrechts geweld, waarbij het beschermen van mensen van kleur, moslims, queer personen en vrouwen prioriteit krijgt. Bij demonstraties die opkomen voor belangen van deze minderheidsgroepen krijgt de driehoek de opdracht deze te faciliteren en te beschermen tegen geweld van extreemrechtse personen en organisaties.
• Gemeentelijk openbaar vervoer zoals bussen en trams van de GVB mogen niet gebruikt worden door politie om demonstranten in te vervoeren.

Investeren, niet arresteren

• BIJ1 investeert in sociaal werk: iedere wijk krijg minstens een buurthuis en een jongerencentrum. De gemeente geeft toe dat wat ‘ontwikkelbuurten’ worden genoemd, eigenlijk achtergestelde buurten zijn. Deze buurten krijgen prioriteit in het bestrijden van armoede, het steunen en starten van bewonerscollectieven en sociaal werk, en het regelen van opleidingsmogelijkheden en stage- en werkplekken.
• Veel programma’s voor talentontwikkeling zijn niet gebaseerd op maatwerk. Er moet meer geïnvesteerd worden in doelgerichte talentontwikkeling die met een breed aanbod inspeelt op netwerken binnen het stadsdeel en kansen op de arbeidsmarkt. Organisaties die zich hier al voor inzetten, zoals Prospect Eleven, moeten hiervoor structurele subsidie krijgen vanuit de gemeente.
• Bewoners krijgen een grotere rol in de manier waarop wapengeweld en criminaliteit in hun buurt wordt bestreden. Lokale ervaringsdeskundigen worden door de gemeente ingehuurd om de gemeente te adviseren.
• Er komt gerichte ondersteuning voor ouders die zich zorgen maken om de veiligheid van hun kinderen met betrekking tot wapenbezit en geweldpleging. Dit programma moet opgezet en geleid worden door ervaringsdeskundigen en werkt niet samen met politie of andere rijksveiligheidsdiensten.
• Bestaande programma’s voor het bestrijden van criminaliteit en overlast worden beoordeeld door een onafhankelijke partij. Hierbij is er speciaal aandacht voor de negatieve gevolgen van onderdrukking, de relatie van mannelijkheid tot geweld en criminaliteit en de positie van mensen met een beperking.
• De Top400 aanpak van de gemeente wordt per direct stopgezet, net zoals andere vergelijkbare projecten met een andere naam zoals ‘Veilig Alternatief’. Het ProKid+ algoritme wordt niet meer gebruikt. De gemeente onderzoekt of mensenrechten geschonden zijn, biedt publieke excuses aan en zorgt voor rechtsbijstand voor mensen die melden dat zij benadeeld zijn door deze aanpak.
• We weren de politie uit onze scholen: verzuimcijfers en andere privé-informatie over leerlingen mogen niet gedeeld worden en aan zogenaamde “preventieve” aanpak werken scholen niet mee.
• Waar dat kan maakt de gemeente gebruik van herstelrecht in plaats van strafrecht; denk hierbij aan de inzet van buurtrechtbanken. Daarom gaat de gemeente samen met de stichting Restorative Justice Nederland onderzoek doen naar verschillende manieren waarop de gemeente herstelrecht kan gebruiken.
• Amsterdam geeft geen prioriteit aan het bestraffen van drugsgebruik en –verkoop. We investeren in pilots om de hele verkoopketen van drugs te gedogen. Ook zet de gemeente in op het voorkomen van schadelijk drugsgebruik, waarbij er duidelijk op wordt gelet dat gebruikers niet worden gestraft of gestigmatiseerd.
• Om straathandel te voorkomen komt er geen ingezetenencriterium, wat inhoudt dat alleen mensen die in Nederland wonen een coffeeshop mogen betreden. Coffeeshops blijven toegankelijk voor iedereen boven de 18.

Ga terug naar het programma overzicht | Ga door naar Werk en inkomen