Geen mens is illegaal

BIJ1 streeft naar een stad waar iedereen, ongeacht verblijfsstatus of papieren, recht heeft op een menswaardig bestaan en een menswaardige behandeling. Iedereen is welkom en krijgt dezelfde rechten en mogelijkheden, zoals gelijke toegang tot gezondheidszorg, huisvesting, werk en onderwijs. Dat geldt zeker ook voor mensen die naar Nederland zijn toegekomen zoals asielzoekers, arbeidsmigranten en ongedocumenteerde mensen. Zij zijn onderdeel van de samenleving en dragen eraan bij, maar wachten lang op de procedures en/of worden uitgesloten van veel sociale voorzieningen. Dit brengt hen in een kwetsbare positie voor uitbuiting en misbruik. Ongedocumenteerde mensen hebben vrijwel geen rechten en leven vaak in voortdurende angst en onzekerheid. Ook zij zijn daardoor extreem kwetsbaar voor uitbuiting en misbruik.

Het huidige landelijke racistische asiel- en vreemdelingenbeleid sluit mensen op en dwingt hen met geweld naar een ander land, alleen omdat zij niet de juiste papieren hebben. Ook kinderen die hier geboren zijn of mensen die hier al 40 jaar wonen. Amsterdam werkt hier niet mee aan mee en verzet zich tegen uitzettingen en andere vormen van vervolging op haar grondgebied. Amsterdam geeft een landelijk signaal af van solidariteit, om weer de rechtvaardige menselijke maat terug te brengen in het landelijke beleid.

Amsterdam zorgt voor rechtvaardige onvoorwaardelijke hulp en opvang voor asielzoekers, arbeidsmigranten, ongedocumenteerde mensen en anderen die het nodig hebben. Hiervoor zijn de volgende punten van belang:

Amsterdam zegt NEE tegen uitzettingen

• Nieuwkomers zijn welkom in Amsterdam en hebben dezelfde rechten en mogelijkheden als iedere Amsterdammer.
• Amsterdam verzet zich tegen alle vormen van opsluiting, uitzetting en georganiseerde opsporing van ongedocumenteerde mensen en EU burgers. De gemeente laat zich hierin actief adviseren door deskundige belangenorganisaties en door vluchtelingen en ongedocumenteerden zelf. De veiligheid en de rechten van de vluchteling en ongedocumenteerde mensen staan centraal.
• Amsterdam wordt een Vrijhaven Stad (Sanctuary City) die zich actief uitspreekt tegen het illegaliseren van mensen en het strafbaar maken van hulpverlening aan ongedocumenteerden. Een eventueel verbod op solidariteit met migranten wordt niet gehandhaafd.
• De gemeente spreekt met de Amsterdamse politie af dat zij geen extra identiteitscontroles uitvoert en geen vreemdelinggerelateerde arrestaties doet op straat of in opvanglocaties. Identiteitscontrole wordt nooit gebruikt om ongedocumenteerde mensen op te sporen.
• Gemeente Amsterdam garandeert de bescherming en veiligheid van ongedocumenteerden bij aangifte bij de politie. Amsterdam garandeert: 'Vrij binnen, vrij naar buiten'.
• De gemeentelijke diensten en samenwerkende partners waarborgen dat ongedocumenteerde mensen veilig gebruik kunnen maken van voorzieningen, zonder risico dat informatie wordt gedeeld met instanties die tot uitzetting kunnen leiden.
• Amsterdam zet zich bij het rijk in voor de sluiting van detentiecentrum Schiphol.
• Schiphol wordt niet gebruikt voor gedwongen terugkeer. Amsterdam spreekt zich uit tegen deportatievluchten, en stelt voorwaarden aan gebruik van haar infrastructuur.

Een veilig thuis, voedsel en zorg voor iedereen

• Amsterdam spant zich op alle vlakken in om iedereen een menswaardig bestaan te bieden en maakt ruime middelen vrij voor meer en betere opvang.
• De gemeente zorgt voor een onvoorwaardelijke 24-uurs daklozenopvang voor iedereen die dat nodig heeft. Nu is de onvoorwaardelijke opvang alleen open als het vriest, en staat het rest van het jaar leeg. Andere opvangen stellen verschillende voorwaarden voor toegang zoals zelfredzaamheid, binding met de regio (hiermee worden alle migranten uitgesloten). Voor sommige opvangen mag je geen ernstige psyschische problemen hebben en voor anderen is alleen dakloos zijn weer niet kwetsbaar genoeg, ongedocumenteerden moeten vaak meewerken aan vertrek etc etc. Vooral mannelijke EU burgers en ongedocumenteerde mensen hebben zo nergens recht op, tenzij het vriest.
• Het is van groot belang dat kinderen opgroeien in een veilige omgeving waar zij zich kunnen ontwikkelen en echt kind kunnen zijn. De gemeente zorgt voor het realiseren van kindvriendelijke, stabiele en veilige asielopvang, met beperkte overplaatsingen, snelle toegang tot onderwijs, medische zorg en activiteiten voor kinderen. De gemeente legt vast aan welke kwaliteitseisen opvanglocaties moeten voldoen.
• Noodopvang moet tijdelijk zijn, en is zeker niet geschikt voor kinderen. Noodopvang moet zo snel mogelijk omgebouwd worden naar volwaardige opvang.
• Kleinschalige opvanglocaties voor de langere termijn, met voldoende privacy en toegang tot koken en andere basisbehoeften, hebben de voorkeur.
• Amsterdam werkt aan speciale opvang voor ongedocumenteerde lgbtqi+ personen en specifieke opvang en aandacht voor ongedocumenteerde mensen met multiproblematiek, in het bijzonder psychische problematiek die als overlastgevend wordt beschouwd.
• We vragen het COA meer veiligheid te bieden aan lgbtqi+ personen, die nu vaak een “grijze beddenregeling” treffen, waardoor ze alleen af en toe naar het AZC hoeven te komen maar elders slapen in verband met onveiligheid. De praktijk wijst uit dat deze mensen belanden bij iemand die hen seksueel uitbuit in ruil voor een slaapplek.
• Wij eisen dat de Amsterdamse politie verplicht getraind wordt in het omgaan met vluchtelingen en asielzoekers, inclusief de trauma’s die ontstaan door politie-uniforms en eerdere ervaringen. Ook moet het aantal politiebezoeken aan opvanglocaties met 50% verminderen, vaak komen zij met onduidelijke aanleiding langs.
• Gemeente Amsterdam maakt een plan van aanpak om de kwetsbare positie van ongedocumenteerde vrouwen te beschermen, bijvoorbeeld in het geval van seksuele uitbuiting en menstruatie-armoede. Voorzieningen als een vrouwenopvang, het gratis uitgeven van menstruatieproducten en toegang tot psychische hulp voor uitgebuite ongedocumenteerde vrouwen heeft voorrang.
• De afhankelijke verblijfsvergunning vergroot, vanwege de sterke afhankelijkheidspositie, het risico op huiselijk geweld. De gemeente moet mensen beschermen tegen het geweld, door bijvoorbeeld de toegang tot de hulpverlening te verbeteren, kleinschalige specifieke cliëntondersteuning te financieren en voorlichting te geven over verblijfsrecht tijdens inburgering.
• De gemeente zorgt dat ongedocumenteerde mensen gebruik kunnen maken van zorg, net als ieder ander. De gemeente informeert huisartsen, ziekenhuizen en apotheken proactief over hun zorgplicht en ondersteunt in administratieve afhandeling.
• De Voedselbank is toegankelijk voor iedereen, ongeacht nationaliteit en verblijfsstatus. Bij het toekennen van subsidie aan de Voedselbank is gelijke toegang voor bijvoorbeeld EU-burgers en ongedocumenteerden een harde eis. Dit geldt ook voor andere subsidieontvangers zoals dagopvang, kledingbanken, sport, cultuur en bibliotheek.
• De gemeente versterkt bestaande volkskeuken initiatieven en pleit voor een betaal-wat-je-kunt principe.

Werk, onderwijs en cultuur voor iedereen

• De gemeente zet zich via de VNG in voor landelijke wetswijziging om toegang tot werk te garanderen vanaf dag één. Dit voorkomt uitbuiting, draagt bij aan zelfredzaamheid en welzijn, voor de mensen en de gemeente.
• Amsterdam bestraft bedrijven niet voor het bieden van werk aan mensen zonder verblijfsvergunning – zolang er sprake is van fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden.
• De gemeente steunt coöperaties en projecten waar mensen zonder papieren legaal en nuttig werk kunnen doen, zonder uitgebuit te worden.
• Amsterdam zet zich in tegen bedrijven en particulieren die mensen uitbuiten.
• Er wordt extra ingezet op een vangnet voor ouderen, die door het wegvallen van (illegaal) werk zonder inkomen of pensioen komen te zitten.
• De gemeente biedt ruimhartige ondersteuning aan mensen die moeten inburgeren.
• Amsterdam zorgt voor gratis taallessen tot C1 niveau voor iedereen. Dus ook voor ongedocumenteerde mensen en anderen die zich niet kunnen registreren als inwoners van de gemeente, zoals dakloze EU burgers of Nederlanders, en mensen in onderhuur die bij een andere gemeente geregistreerd staan.
• De gemeente garandeert toegang tot MBO voor ongedocumenteerde jongeren. Er komt hiervoor een gemeentelijke studiebeurs en een collectieve stageverzekering.
• We bieden trajecten aan om vluchtelingen actief te ondersteunen bij het verwerken van trauma en mentale inspanning om in een nieuwe samenleving jezelf en gezin terug te vinden.
• Wij voeren de Amsterdampas in. Dit is de officiële pas van de gemeente voor alle Amsterdammers. Hiermee kan iedereen zich identificeren en ook aanspraak maken op zorg, onderwijs, werk, sport en de bibliotheek. Het is je bewijs dat je Amsterdammer bent.
• Veel ongedocumenteerden doen onzichtbaar huishoudelijk werk. Om de rechten van deze mensen te beschermen gaat Amsterdam druk uitoefenen op de Rijksoverheid voor goedkeuring en uitvoering van de ILO-conventie 189. Dit is het verdrag dat arbeidsnormen vaststelt voor huishoudelijk personeel.
• De gemeente zorgt dat ongedocumenteerden vertegenwoordigd worden op het stadhuis zodat zij direct in contact kunnen staan met politici en beleidsmakers. Dit kan in de vorm van een adviesraad van ongedocumenteerde Amsterdammers die adviseert en toeziet op zaken die hen direct raken.
• Gemeente Amsterdam zorgt dat ongedocumenteerden en statushouders toegang hebben tot digitaal betalingsverkeer (bijvoorbeeld door het verstrekken van een bankrekening met een bankpas).
• Wij eisen dat de opvang van vluchtelingen eerlijk over de stad wordt verdeeld, zodat kinderen naar scholen gaan waar ze de aandacht en ondersteuning krijgen die ze verdienen. Nu zitten de meeste opvanglocaties in Nieuw-West, Zuidoost en het Havengebied, waardoor kinderen geconcentreerd terechtkomen op scholen met grote lerarentekorten en minder middelen voor achterstanden.
• Wij eisen dat het onderwijs voor kinderen en jongeren met een vluchtverleden structureel gericht is op het herstellen van jarenlange achterstanden, in plaats van een minimale éénjarige schakelklas. Gemiste schooljaren zijn niet zomaar in te halen, maar met gerichte ondersteuning, liefst in hun moedertaal én tegelijk Nederlands leren, kan ieder kind zijn volledige potentieel ontwikkelen. Onderwijs moet maatwerk zijn, continu gevolgd en bijgestuurd, zodat trauma en achterstanden niet leiden tot blijvende ongelijkheid.
• Wij willen dat de gemeente en stadsdelen statushouders, vluchtelingen en ongedocumenteerden actief betrekken bij alle activiteiten in de sociale basis. Buurtcentra, taalcafés, sportclubs en andere lokale initiatieven moeten structureel samenwerken met opvanglocaties zoals het COA, zodat iedereen—van kinderen tot volwassenen—mee kan doen, zich kan ontwikkelen en écht onderdeel wordt van de stad. Niemand mag buitengesloten worden door gebrek aan informatie of bureaucratie.
• De in 2025 tijdelijk geldende verblijfsregeling voor Surinaamse oud-Nederlanders wordt permanent. Zolang Den Haag dit niet regelt, zorgt Amsterdam voor een gemeentelijke uitkering en volledige zorgvergoeding.

Ga terug naar het programma overzicht | Ga door naar Onderwijs en kansengelijkheid