Bij het toeslagenschandaal hebben wij gezien hoe de overheid jacht maakte op onschuldige burgers, en hoeveel ellende onterecht wantrouwen tegen burgers veroorzaakt. Inmiddels is gebleken dat dit niet alleen gebeurde bij de kinderopvangtoeslagen, maar ook bij huur- en zorgtoeslagen, het kindgebonden budget en de inkomstenbelasting.
Onlangs is bekend geworden dat de belastingdienst al sinds 2001 met de voorloper van het Fraude Signalering Systeem burgers bij het minste vermoeden van fraude (bijv. een anonieme “tip” van een boze ex) op de zwarte lijst plaatste, waarbij gold: “eens een fraudeur, altijd een fraudeur”.
PARTICIPATIEWET
Waar er met de grote bedrijven door de belastingdienst afspraken worden gemaakt om zo min mogelijk (of zelfs helemaal geen) belastingen te betalen, en bedrijven bij grote fraudeschandalen wegkomen met een schikking, worden burgers blijkbaar als staatsvijand gezien die nauwlettend in de gaten gehouden moeten worden en zo hard mogelijk moeten worden gestraft.
Ook Gemeente Amsterdam houdt zich bezig met fraudejacht op burgers, via handhaving van de Participatiewet. Wie de ingewikkelde regels en procedures van de Participatiewet niet begrijpt, loopt het risico om per ongeluk een fout te maken en daardoor als fraudeur bestempeld te worden.
ARMOEDE=BELEID
Daarnaast is er de sollicitatiedwang en de problematische mentale druk door de nadruk op “eigen verantwoordelijkheid en een positieve houding”, die suggereert dat mensen zich in deze situatie bevinden door hun eigen schuld en niet door uitsluitende processen als institutioneel racisme en kapitalisme.
BIJ1 is een felle tegenstander van deze dwang en de straffen die gepaard gaan met de uitvoering van de Participatiewet. Het kan zeker niet zo zijn dat kinderen daarvan de dupe zijn en dieper in armoede terecht komen. Actieve participatie wordt echter alleen bereikt door het bieden van bestaanszekerheid en toekomstperspectief. Angst voor boetes of kortingen staat actieve participatie alleen maar in de weg.
MELDPUNT BIJSTANDSFRAUDE
Wij zijn daarom van mening dat het effectiever is om geld te besteden aan schulden- en armoedebestrijding en de begeleiding van burgers naar werk, participatie of anderszins, dan aan de jacht op fraudeurs. Wij pleiten daarom bij het college bereid om het Meldpunt Bijstandsfraude Amsterdam op te doeken, een kliklijn die argwaan en wantrouwen bij burgers onderling aanwakkert.
In maart 2021 hebben we hier al een motie over ingediend, welke helaas is verworpen. Naar aanleiding van een onderzoek van de wethouder naar het risico dat Amsterdammers lopen om de stempel ‘fraudeur’ te krijgen, hebben wij onlangs samen met DENK schriftelijke vragen gesteld over het meldpunt.
ONDERZOEK
Ook hebben wij vorig jaar een motie ingediend samen met GroenLinks, DENK en D66, welke heeft geleid tot breed onderzoek naar de gevolgen van hardvochtig fraudebeleid, met medewerking van de vier grote steden.
We zijn blij om te zien dat het onderzoek wordt opgepakt, maar moeten ook hard inzetten op preventie. Het vertrouwen in de overheid is namelijk ernstig geschaadt, en het is van groot belang dat de gemeente voorkomt dat mensen onbedoeld en onbewust als fraudeur worden aangewezen. Daarnaast schreef de ombudsman van de Metropool Regio Amsterdam onlangs een brief aan de burgemeester waarin hij aangeeft dat de eerstelijns klachtenbehandeling van de gemeente Amsterdam niet acceptabel is, waarbij het met name om het sociale domein, waaronder WPI gaat. Ook geeft hij aan dat dit probleem al langer bekend is, maar dat verbetering uitblijft.
Daarom heeft onze fractievoorzitter Jazie Veldhuyzen onlangs vragen over gesteld in de commissie Werk, Inkomen en Onderwijs over het onderzoek, zie hieronder.
Ook vertelt Neumine Mashall, onze #1 van Zuidoost, over wat het betekent om ten onrechte als fraudeur aangemerkt te worden en in de schulden te komen, met als gevolg van de toeslagenaffaire.