Van­daag is het Inter­na­ti­o­na­le Vrou­wen­dag en dus een goe­de gele­gen­heid om man­nen aan te spre­ken op hun rol als het gaat om geweld tegen vrou­wen. De daders van geweld tegen vrou­wen zijn name­lijk vrij­wel altijd man­nen. Als we geweld tegen vrou­wen wil­len stop­pen dan is het nood­za­ke­lijk dat man­nen de ver­ant­woor­de­lijk­heid nemen om zich­zelf te eman­ci­pe­ren.

Door: Jazie Veld­huy­zen, duo­raads­lid Amster­dam BIJ1

Uit onder­zoek van Euro­pean Union Agen­cy for Fun­da­men­tal Rights blijkt dat 45% van de vrou­wen in Neder­land ooit fysiek en/of sek­su­eel geweld heeft mee­ge­maakt. Bij­na drie­kwart is ooit sek­su­eel geïn­ti­mi­deerd en één op de tien vrou­wen is ver­kracht. Opval­lend is dat de eigen woon­om­ge­ving vaak de meest onvei­li­ge plek is voor vrou­wen: zo is één op de vijf vrou­wen ooit fysiek mis­han­deld door een part­ner of ex-part­ner.

Deze cij­fers zijn nog maar het top­je van de ijs­berg. Vrou­wen in gemar­gi­na­li­seer­de posi­ties, zoals trans vrou­wen, vrou­wen met een beper­king, seks­wer­kers en onge­do­cu­men­teer­de vrou­wen, heb­ben nog vaker te maken met geweld. Ook bui­ten Neder­land is er spra­ke van geweld tegen vrou­wen. Denk bij­voor­beeld aan de hon­derd­dui­zen­den vrou­wen die zijn ver­kracht in oor­logs­ge­bie­den. Of de 200 mil­joen vrou­wen die slacht­of­fer zijn van vrou­we­lij­ke geni­ta­le ver­min­king.

Het patriarchaat

Geweld tegen vrou­wen is een wereld­wijd pro­bleem en het uit zich in ver­schil­len­de cul­tu­ren op ver­schil­len­de manie­ren. Maar het sys­teem dat hier­aan ten grond­slag ligt is het patri­ar­chaat. In de woor­den van bell hooks:

Patri­ar­chy is a poli­ti­cal-soci­al sys­tem that insists that males are inhe­rent­ly domi­na­ting, supe­ri­or to eve­ry­thing and eve­ry­o­ne dee­med weak, espe­ci­al­ly fema­les, and endo­wed with the right to domi­na­te and rule over the weak and to main­tain that domi­nan­ce through various forms of psy­cho­lo­gi­cal ter­ro­rism and vio­len­ce.”

Het patri­ar­chaat ver­telt man­nen dat zij sterk moe­ten zijn, dat ze hun gevoe­lens moe­ten onder­druk­ken om ‘ech­te’ man­nen te kun­nen zijn. Want ech­te man­nen hui­len niet. Het is deze patri­ar­cha­le invul­ling van het con­cept van man­ne­lijk­heid dat ten grond­slag ligt aan veel ellen­de die zich afspeelt in deze wereld. De patri­ar­cha­le man die niet in con­tact staat met zijn gevoels­le­ven weet name­lijk niet beter dan pro­ble­men op te los­sen met agres­sie of geweld. Dat uit zich in repres­sie, onder­druk­king en mar­gi­na­li­se­ring. Op micro­ni­veau ver­taalt zich dat naar onder ande­re ver­baal, emo­ti­o­neel en fysiek geweld en op macro­ni­veau naar geweld met wapens, bom­men en oor­lo­gen.

Vrou­wen zijn vaak slacht­of­fer van dit geweld. Maar niet alleen vrou­wen zijn het slacht­of­fer van het patri­ar­chaat, het gaat ook om non-binai­re per­so­nen, trans man­nen, homo­sek­su­e­le man­nen, femi­nie­ne man­nen en eigen­lijk ieder­een die niet vol­doet aan het ‘per­fec­te’ beeld van de ster­ke slim­me wit­te blon­de hete­ro­sek­su­e­le cis man met blau­we ogen. Maar zelfs deze ‘per­fec­te’ man wordt onder­drukt door het patri­ar­chaat. Want ook hij mag niet pra­ten over zijn gevoel of uiting geven aan zijn ‘femi­nie­ne’ kan­ten in deze patri­ar­cha­le samen­le­ving.

Verantwoordelijkheid van mannen

Het patri­ar­chaat onder­drukt zowel vrou­wen als man­nen en bei­den hou­den dit sys­teem in stand. Maar het zijn altijd al man­nen geweest die vrou­wen, maar ook ande­re man­nen, het mees­te geweld aan­doen. Wat dat betreft ligt er dan ook hoofd­za­ke­lijk een ver­ant­woor­de­lijk­heid bij man­nen om hier ver­an­de­ring in te bren­gen. Die ver­an­de­ring is hard nodig. Want als ik een blik op de wereld om ons heen werp dan lijkt de macht van het patri­ar­chaat alleen maar toe te nemen.

De sek­sist met de mees­te macht is natuur­lijk Donald “Grab Them By The Pus­sy” Trump. Maar ook in Bra­zi­lië is een miso­gy­nist pre­si­dent gewor­den. Jair Bol­so­na­ro staat bekend om zijn sek­sis­ti­sche uit­spra­ken, waar­on­der ook de bood­schap aan een vrou­we­lij­ke volks­ver­te­gen­woor­di­ger dat hij haar niet zou ver­krach­ten omdat ze te lelijk zou zijn. Hier in Neder­land heb­ben we Thier­ry Bau­det, die beweert dat vrou­wen wil­len dat je hun nee niet accep­teert en dat vrou­wen het liefst over­rom­peld, over­heerst en over­mand wil­len wor­den. Deze poli­tie­ke figu­ren zijn het boeg­beeld van een groei­en­de bewe­ging van ver­on­ge­lijk­te man­nen die het femi­nis­me aan­wij­zen als de oor­zaak van alle ellen­de in hun leven.

Het moge dui­de­lijk zijn dat ik denk dat femi­nis­me juist de oplos­sing is voor de pro­ble­men van deze man­nen. Het is juist de patri­ar­cha­le man­ne­lijk­heid die deze man­nen pro­be­ren te ver­de­di­gen die de oor­zaak vormt van hun pro­ble­men. Patri­ar­cha­le man­ne­lijk­heid met haar focus op com­pe­ti­tie gaat immers hand in hand met het kapi­ta­lis­me dat ten grond­slag ligt aan de kwets­ba­re eco­no­mi­sche posi­tie van gros van deze boze man­nen.

Tijd voor verandering

Man­nen, het is tijd om in actie te komen. Het is tijd dat wij een halt toe­roe­pen aan geweld tegen vrou­wen. Daar­voor is het nood­za­ke­lijk dat wij een kri­ti­sche blik wer­pen op onze eigen posi­tie in deze samen­le­ving. Wij moe­ten ons eigen den­ken en han­de­len ver­an­de­ren als we wil­len dat de wereld ver­an­derd. Het is tijd dat wij ons­zelf los­ma­ken van patri­ar­cha­le man­ne­lijk­heid. Het is tijd dat wij op een ande­re manier invul­ling gaan geven aan man­ne­lijk­heid.

Laten we aan ons­zelf wer­ken. Laten we eigen­schap­pen zoals zorg­zaam­heid en kwets­baar­heid omar­men. Laten we onze gevoe­lens erken­nen en erover pra­ten. Laten we com­pas­sie­vol, lief­de­vol en empa­thisch zijn. Laten we luis­te­ren naar wat vrou­wen zeg­gen en lezen wat vrou­wen schrij­ven. Laten we vrou­wen seri­eus nemen en ruim­te maken zodat vrou­wen gehoord wor­den en in plaats van dat wij zelf het woord nemen. Laten we nooit stil­zwij­gend toe­kij­ken als vrou­wen wor­den aan­ge­val­len op straat. Laten we elkaar aan­spre­ken als we zien dat men zich schul­dig maakt aan sek­sis­me. Laten we ons aan­slui­ten als bond­ge­no­ten bij vrou­wen die lei­ding nemen. Laten we soli­da­ri­teit tonen met alle vrou­wen wereld­wijd door mor­gen mee te lopen met de Women’s March in Amster­dam!